Khủng hoảng ở Venezuela có gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu?

Vietstock - Khủng hoảng ở Venezuela có gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu?

Việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Maduro đã khiến thế giới chú ý đến ngành dầu mỏ đầy rắc rối chính trị này. Giờ đây, các nhà đầu tư phải đặt ra hai câu hỏi quan trọng: Ai đang kiểm soát dầu mỏ Venezuela và liệu ngành này có thể hồi phục sau nhiều năm suy thoái không.

Hiện tại, câu trả lời vẫn tương đối rõ ràng. "Petróleos de Venezuela (PDVSA) - công ty dầu khí quốc doanh Venezuela - đang kiểm soát phần lớn sản xuất và trữ lượng dầu", Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, cho biết.

Tập đoàn năng lượng Mỹ Chevron hoạt động tại Venezuela thông qua sản xuất riêng và liên doanh với PDVSA. Các công ty Nga và Trung Quốc cũng tham gia qua quan hệ đối tác, nhưng "quyền kiểm soát chủ yếu vẫn thuộc về PDVSA", theo Lipow.

Venezuela đã quốc hữu hóa ngành dầu mỏ vào những năm 1970, dẫn đến việc thành lập PDVSA. Sản lượng dầu từng đạt đỉnh khoảng 3.5 triệu thùng/ngày năm 1997, nhưng hiện đã giảm mạnh xuống ước tính 950,000 thùng/ngày, với khoảng 550,000 thùng/ngày được xuất khẩu theo dữ liệu từ Lipow Oil Associates.

Nếu Chính phủ mới thân Mỹ và ủng hộ đầu tư ra đời tại Venezuela, Chevron sẽ "có lợi thế nhất" để mở rộng hoạt động, theo Saul Kavonic, Trưởng nghiên cứu năng lượng tại MST Financial. Các công ty châu Âu như Repsol và Eni cũng có thể hưởng lợi nhờ đã có chỗ đứng tại Venezuela.

Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng

Bất kỳ thay đổi chính quyền nào cũng có thể làm gián đoạn hệ thống buôn bán dầu mỏ Venezuela, các chuyên gia cảnh báo. 

"Hiện không rõ ai đang nắm quyền tại Venezuela nên xuất khẩu có thể dừng hoàn toàn. Lý do là người mua không biết thanh toán cho ai", ông Lipow giải thích. Ông cũng cho biết việc Mỹ áp lệnh trừng phạt mới lên "đội tàu bóng tối" (shadow fleet of tankers) đã tác động nặng nề đến xuất khẩu của Venezuela và buộc nước này phải giảm sản lượng.

Ông Lipow dự đoán Chevron sẽ tiếp tục xuất khẩu 150,000 thùng/ngày, hạn chế tác động ngay lập tức lên nguồn cung. Tuy nhiên, sự bất định có thể tạo ra phí bảo hiểm rủi ro ngắn hạn khoảng 3 USD/thùng.

"Thị trường dầu hiện đang dư cung", Bob McNally từ Rapidan Energy Group nhận định. Do đó, ông cho rằng tác động tức thời từ sự vụ ở Venezuela "gần như không đáng kể".

Venezuela có dự trữ dầu mỏ lớn nhất thế giới

Tầm quan trọng của dầu nặng Venezuela

Tầm quan trọng dài hạn của Venezuela nằm ở loại dầu đặc biệt mà nước này sản xuất. Dầu thô nặng, có tính axit của Venezuela tuy khó khai thác về mặt kỹ thuật nhưng được các nhà máy lọc dầu đánh giá cao, đặc biệt tại Mỹ.

"Các nhà máy lọc dầu Mỹ rất thích loại dầu đặc này từ Venezuela và Canada", McNally mô tả.

"Vấn đề thực sự là ngành dầu mỏ có thể quay lại Venezuela và khôi phục sau hai thập kỷ xuống cấp hay không?", ông McNally đặt câu hỏi.

Nếu Chính phủ mới do lãnh đạo đối lập Maria Corina Machado thành lập nhanh chóng, lệnh trừng phạt có thể được nới lỏng. Xuất khẩu dầu ban đầu có thể tăng khi Venezuela sử dụng kho dự trữ để tạo nguồn thu. Tuy nhiên, đợt tăng xuất khẩu ngắn hạn này có thể khiến giá dầu giảm.

Rào cản về hạ tầng và tài chính

Mọi hy vọng phục hồi bền vững đều phải đối mặt với những rào cản vật lý nghiêm trọng. "Ngành dầu mỏ Venezuela xuống cấp quá nặng nề. Ngay cả khi thay đổi Chính phủ, cũng khó có thể tăng sản lượng đáng kể trong nhiều năm vì cần đầu tư lớn để sửa chữa cơ sở hạ tầng", ông Lipow cảnh báo.

Helima Croft từ RBC cũng nhấn mạnh con đường phục hồi sẽ rất dài do "sự suy thoái kéo dài nhiều thập kỷ dưới chế độ Chávez và Maduro". Theo bà, các giám đốc điều hành dầu mỏ cho rằng cần ít nhất 10 tỷ USD mỗi năm để tái thiết ngành này, với điều kiện tiên quyết tuyệt đối là "môi trường an ninh ổn định".

"Mọi kế hoạch đều có thể đổ bể trong kịch bản thay đổi quyền lực hỗn loạn như Libya hay Iraq", ông Croft cảnh báo.

Vũ Hạo